داکتاپمجله سلامت و پزشکیزنان و زایمانمسمومیت حاملگی و راه پیشگیری آن - خطر مرگ جنین

مسمومیت حاملگی و راه پیشگیری آن - خطر مرگ جنین

6 Amordaad 9999 بازدید
6 Amordaad 139999 بازدید

 

به افزایش فشار خون ناگهانی و خطرناک در دوران بارداری(معمولا از سی هفتگی به بعد) به ویژه در مادرانی که سابقه فشار خون قابل توجه نداشته اند، مسمومیت حاملگی گفته میشود. این اختلال حالت نامشخص و پیچیدهای دارد که تنها سلامت ۵ الی ۸ درصد مادران ممکن است به آن مبتلا شوند. 

این مسمومیت در فشار خون، کلیه و دستگاه عصبی مرکزی اثرات خطرناکی به جا میگذارد. مادرانی که بارداری اولشان را تجربه میکنند و استرس زیادی را تحمل میکنند، ممکن است دچار این مسمومیت بشوند و سلامت نوزاد و خودشان در معرض خطر جدی قرار بگیرد. البته با گذشت زمان و نزدیک شدن به تاریخ زایمان، این علائم به مرور کاهش یافته و خطر کمتری جان مادر و نوزاد را تهدید میکند. اگر این مسمومیت کنترل نشود، صدماتی جبران ناپذیر به اندامهای داخلی مادر وارد میشود  و ممکن است موجب زایمان زودرس شود.


علائم مسمومیت حاملگی

ممکن است این علائم در همه مادران به صورت یکجا ظاهر نشود. علائم مسمومیت بارداری عبارتند از:

  • افرایش فشار خون مادر، به ویژه در مادرانی که سابقه فشار خون نداشته اند.
  • اختلال در دید، تاری دید و دوبینی
  • سردردهای مکرر و بی پایان
  • اختلال در عملکرد همیشگی کلیه ها و کبد
  • وجود پروتئین بالا در ادرار مادر
  • ورم بیدلیل اعضای بدن
  • افزایش وزن ناگهانی به دلیل تجمع مایعات در بدن
  • سرگیجه و حالت تهوع
  • کم شدن میزان ادرار 
  • دردهای شکمی
  • تحریکپذیری و عصبانیت


اگر مادری این علائم را درخود مشاهده کرد، باید بلافاصله به متخصص زنان و زایمان مراجعه کند و تا زمان ویزیت بعدی منتظر نماند. این اختلال به طور عمده در هفته سی و هفتم بارداری خود را نشان میدهد البته در هر زمانی از نیمه دوم بارداری ممکن است علائم بروز پیدا کنند. بعضی از مادران در هفته بیستم بارداری این علائم را گزارش کرده اند. در این صورت خیلی فوری باید برای رسیدگی به حال مادر اقدام شود و بسیار آسیب زا است. در بعضی از بیماران این احتمال وجود دارد که علائم این مسمومیت برای مدتی پس از زایمان در آنها باقی بماند. 

در خانم های باردار طبیعی است که هر ماه تا دو کیلو افزایش وزن تجربه کنند ولی اگر این افزایش وزن در هر ماه بیش‌تر از حد معمول شود یا حتی به صورت هفتگی افزایش یابد، نشاندهنده خطر و وضعیت غیر عادی است.  

پزشک متخصص در هر بار معاینه، فشار خون و سطح پروتئین در ادرار مادر را بررسی میکنند تا به محض ابتلا به این اختلال، هر چه سریعتر درمان ویژه آغاز شود. این اختلال میتواند به صورت خفیف یا شدید ظاهر شود.


دلایل بروز مسمومیت بارداری

درگذشته تصور میشد سابقه فشار خون و وجود سم خاص در خون مادر تنها دلیل بروز مسمومیت حاملگی است، و سم خاص از طریق جفت جنین وارد خون مادر میشود. ولی امروزه این تصور منسوخ شده است. با این حال دلیل اصلی بروز این اختلال همچنان در دست بررسی و تحقیق است. اگر رگهای خونی مادر ضعیف و آسیب دیده باشند، خون به اندازه کافی به رحم نرسد، تغذیه مادر مناسب نباشد یا سیستم ایمنی مادر به اندازه کافی مقاوم نباشد، احتمال ابتلا به این اختلال به میزان قابل توجهی افرایش می یابد.

مسمومیت بارداری باعث انقباض عروق اصلی بدن شده و فشار خون را افزایش و جریان خون را کاهش میدهد.کم شدن جریان خون اندامهای داخلی مثل کبد، کلیه، رحم و حتی مغز را تحت تاثیر قرار میدهد. کاهش جریان خون در رحم برای جنین خطرآفرین است و موجب پارگی جفت میشود.

وضعیت نامناسب مادر در دوران بارداری میتواند ریسک ابتلا به مسمومیت بارداری را افزایش دهد. برای مثال در خانمهایی که در دوران بارداری سیگار و الکل مصرف میکنند، به دلیل ورود مواد سمی به خون احتمال ابتلا به مسمومیت بارداری  بالا میرود. این مسمومیت  سوءمصرف داروهای روانگردان نیز میتواند باشد. به علاوه مسمومیت حاملگی ممکن است به صورت ارثی در زنان بروز پیدا کند.

مادران کم سن زیر ۲۰ سال و مادران بالای ۴۰ سال، نیز در معرض ابتلا هستند.

بارداری دوقلو یا چند قلو و برخی بیماری های خودایمنی مثل لوپوس و سایر بیماریها مثل دیابت، روماتیسم و بیماریهای کلیوی نیز در بروز این اختلال موثر است.


 تست حاملگی


تشخیص

پزشک متخصص زنان و زایمان در ابتدا با تشخیص علائم اولیه و سپس با توجه به شدت مسمومیت بیمار، درمان خاصی را تجویز میکند. اگر میزان مسمومیت خفیف باشد، هر ۴ روز یک بار  اندازه گیری فشار خون و آزمایش خون باید انجام شود و داروی کنترل فشار خون تجویز میشود. در مسمومیت خفیف در صورت تشخیص پزشک، مادر باید مدتی کوتاه در بیمارستان بستری شود.

  • در صورت مسمومیت متوسط، هر ۴ روز یک بار فشار خون باید اندازه گیری شود و داروی کنترل فشار تجویز میشود. مادر باید به طور مرتب سونوگرافی انجام دهد تا میزان خون دریافتی جنین بررسی شود. در صورت تشخیص پزشک، ممکن است مادر مدتی در بیمارستان بستری شود.
  • اگر مادر دچار مسمومیت شدید باشد، باید تا زمان زایمان یا حتی مدتی پس از آن در بیمارستان بستری شود. در مدت بستری، وضعیت کلی سلامت بدن و فشار خون، آزمایش خون و آزمایش ادرار باید به طور مرتب بررسی شود و نتایج آن مقایسه شود. همچنین وضعیت رشد و خون رسانی به جنین نیز به طور مرتب باید تحت نظر قرار بگیرد. اگر مراقبتها و کنترلهای تیم پزشکی علائم بیمار را کاهش ندهد، پزشک برای حفظ سلامت جنین  مادر را  تحت القاء زایمان قرار میدهد، حتی اگر زمان آن نرسیده باشد. احتمال زنده ماندن و سلامت نوزاد پس از زایمان زودرس، به رسیدگی نوزاد بستگی دارد. مادرانی که مسمومیت شدید دارند، ممکن است دچار تشنج و اغما شوند.

 

پیشگیری از مسومیت حاملگی

 

بسیاری از مادران تصمیم میگیرند که از این مسمومیت پیشگیری کنند. راههای گوناگونی برای پیشگیری وجود دارد. بعضی از راه های پیشگیری موثرتر از سایر راهها هستند. برای مثال اگر مادری سابقه فشار خون داشته است، بهتر است از اوایل دوران بارداری، قرص آسپیرین با دوز پایین مصرف کند. رژیم غذایی مناسب کم نمک و با چربی و قند پایین نیز مفید است.کنترل دیابت و عدم مصرف داروهای روانگردان نیز به طور ویژه توصیه میشود.

مادران باید در نظر داشته باشند این مسمومیت بسیار جدی و خطرناک است و درمان خانگی و بدون نظر پزشک، صدمات جبران ناپذیری مانند سکته مغزی و تورم ریه در مادر ایجاد میکند که برای سلامت نوزاد نیز بسیار بحرانی و مخاطره آمیز است.

درمان دارویی پره اکلامپسی یا مسمومیت حاملگی

  • کورتیکواستروئیدها اگر بیمار به پره اکلامپسی شدید یا سندروم هلپ مبتلا باشد، داروهای کورتیکواستروئید می‌توانند به‌طور موقت عملکرد کبد و پلاکت‌ها را بهبود دهند و به طولانی‌تر کردن بارداری کمک کنند. کورتیکواستروئیدها همچنین می‌توانند تنها در مدت ۴۸ موجب رشد و تکامل بیشتر ریه‌های جنین شوند. این گام مهمی در آماده کردن نوزاد نارس برای زندگی خارج از رحم است.

  • پزشک می‌تواند در موارد شدید پره اکلامپسی داروی ضد تشنج مانند سولفات منیزیم را برای جلوگیری از تشنج تجویز کند.

  • دارو های ضد فشار خون:برای زمانی که فشار خون مادر خیلی بالا رفته باشه تجویز می شه مثل متیل دوپا


 مسمومیت حاملگی بعد از زایمان(پره اکلامپسی بعد از زایمان)

مسمومیت حاملگی بعد از زایمان به زودی بعد از زایمان رخ می دهد و ربطی به این ندارد، که مادر در دوران بارداری فشار خون بالا داشته یا نداشته است. این شرایط فقط مادر را تحت تأثیر قرار می دهد. کودک بعد از این که متولد شد، تحت تأثیر پره اکلامپسی بعد از زایمان یا عوارض مربوط به آن قرار نمی گیرند.

علاوه بر فشار خون بالا، علائم این بیماری ممکن است شامل سردرد، درد شکم و حالت تهوع باشد. این بیماری به ندرت دیده می شود. اما با این حال می تواند بهبودی بعد از زایمان مادر را طولانی تر کند. اکثر موارد پره اکلامپسی پس از زایمان در 48 ساعت پس از زایمان رخ می دهند. با این حال گاهی تا شش هفته یا بعد از زایمان ایجاد می شود. این امر به عنوان پره اکلامپسی دیررس بعد از زایمان شناخته می شود.

علائم مسمومیت حاملگی بعد از زایمان:

  • کاهش ادرار

  • سردردهای شدید

  • پروتئین اضافی در ادرار (پروتئینوری)
  • فشار خون بالا 140/90 میلی متر جیوه یا بیشتر

  • درد فوقانی شکم، معمولاً زیر دنده ها در سمت راست

  • تغییر در بینایی، از جمله از بین رفتن موقت بینایی، تاری دید یا حساسیت به نور

  • یبوست
  • خستگی

  • نوسانات خلقی

  • مشکلات خواب و اشتها

  • ترشحات یا گرفتگی واژن

  • سینه های ملتهب و یا درد سینه

  • ناراحتی ناشی از بواسیر

پره اکلامپسی پس از زایمان نیاز به درمان سریع دارد. حتی ممکن است در صورت عدم درمان، می تواند باعث تشنج و سایر عوارض جدی شود.

تفاوت پره اکلامپسی و اکلامپسی

به آغاز حملات تشنجی در زنانی که دارای پره اکلامپسی هستند اکلامپسی می گویند. حملهٔ تشنج می‌تواند پیش، در هنگام یا پس‌ از زایمان رخ دهد. اکلامپسی، تشنج تونیک کلونیک است و در صورت رخداد، جان مادر و نوزاد در خطر جدی قرار دارد. قبل از تشنج ممکن است برخی علائم عصبی مانند سردرد ، تهوع، درد اپی گاستر،و کوری کورتیکال (قشر مخ) روی دهد.گاه در هنگام اکلامپسی، مشکلات دیگری مانند سندرم هلپ، اِدِم ریوی و اُلیگوری نیز روی می‌دهند که شرایط را بدتر می‌سازند. درمان پره‌اکلامپسی یا مسمومیت حاملگی و کنترل فشار خون و تجویز سولفات منیزیم، ممکن است از اکلامپسی جلوگیری شود.در صورت بروز اکلامپسی، ختم حاملگی ( سزارین یا سقط) ضرورت دارد.

سوالات متداول

  • مهمترین علائم مسمومیت حاملگی چیست؟

     فشار خون بالا، وجود پروتئین در ادرار، افزایش وزن ناگهانی و تورم غیر معمولی، تهوع و سردرد.

  • آیا مسمومیت حاملگی موجب مرگ جنین میشود؟

     در صورتی که میزان مسمومیت شدید باشد، به دلیل کاهش دریافت خون توسط جنین و پاره شدن جفت و عدم اقدام به موقع برای زایمان، احتمال مرگ جنین وجود دارد.

  • مسمومیت حاملگی به کدام یک از اندامهای داخلی مادر آسیب وارد میکند؟

      کبد، کلیه، مغز و سیستم عصبی مرکزی.

  • آیا مسمومیت حاملگی موجب مرگ مادر میشود؟

    اگر شدت آن وخیم باشد و رسیدگی به موقع نباشد، مادر را دچار سکته مغزی کرده و حتی ممکن است موجب مرگ او شود.

  • آیا مسمومیت حاملگی نیاز به بستری شدن دارد؟

     فقط در مسمومیت متوسط و شدید، به دستور پزشک متخصص زنان و زایمان مادر بستری میشود.

  • علائم مسمومیت بارداری در هفته چندم بروز پیدا میکند؟

     به طور معمول در هفته سی و هفتم و در برخی موارد در هفته بیستم.

  • دلیل اصلی مسمومت حاملگی چیست؟

     دلیل اصلی آن مشخص نیست ولی عوامل زیادی در بروز آن دخیل هستند.

  • آیا رژیم غذایی در پیشگیری از مسمومیت بارداری موثر است؟

     رژیم غذای بی نمک و با کم قند و چربی کم در پیشگیری موثر است.

به دنبال دریافت مشاوره از بهترین پزشکان هستید؟

در کوتاه ترین زمان با بهترین پزشکان مشاوره بگیرید.

پیشنهاد بهترین متخصصان
دیدگاه هااینجا محل درج سوالات پزشکی نیست. به این منظور از قسمت مشاوره استفاده کنید.