داکتاپمجله سلامت و پزشکیداشتن چربی خون بالا به چه معناست؟

داشتن چربی خون بالا به چه معناست؟

20 Aabaan 9978 بازدید
20 Aabaan 139978 بازدید

 

داشتن چربی خون بالا به چه معناست؟

چربی خون یک اصطلاح کلی است و به انواعی از لیپوپروتئین‌ها (مولکول‌های کلسترول تشکیل‌شده از یک جزء پروتئینی و یک جزء لیپیدی یا چربی) و نیز تری‌گلیسیرید‌ها (متشکل از سه مولکول اسید چرب متصل به یک مولکول الکل) اطلاق می‌گردد. چربی خون بالا (هایپرلیپیدمی) یا به عبارت دیگر اختلالات لیپیدی در خون (دیس‌لیپیدمی) با طیفی از عوارض قلبی و عروقی و متابولیک در ارتباط بوده و بنابراین، لزوم پایش مقادیر هریک از این مولکول‌های چربی در خون، به‌خصوص در افراد پرخطر نتیجه می‌شود. 


کلسترول چه انواعی دارد؟

لیپوپروتئین‌ها بر حسب چگالی و مقدار چربی به کار رفته در آن‌ها به انواع مختلف تقسیم می‌گردند. دو مولکول مهم از این دسته‌ی مولکولی، لیپوپروتئین‌های با چگالی بالا (High density lipoprotein) یا کلسترول HDL و لیپوپروتئین‌های با چگالی پایین (Low density lipoprotein) یا کلسترول LDL نام دارند. HDL کلسترول خوب و LDL تحت عنوان کلسترول بد شناخته می‌شود. علت این تمایز آن است که LDL قابلیت نفوذ به سلول‌های ماکروفاژ (گلبول‌های سفید حاضر در بافت) در دیواره‌ی عروق را دارا بوده و از این طریق در تشکیل پلاک‌های چربی یا آترواسکلروز در دیواره‌ی شریان‌هایی چون شریان‌های تغذیه‌کننده‌ی بافت قلب (شریان‌های کرونری) مشارکت می‌ورزد. پاره‌شدن این پلاک‌ها و تشکیل لخته به بروز سندرم حاد کرونری (سکته‌ی قلبی) می‌انجامد. HDL در حذف این کلسترول‌های مضر در خون مؤثر است. 


چه میزان از کلسترول در خون طبیعی است؟

بنا بر آنچه گفته شد، مقادیر بالای کلسترول LDL و کمبود کلسترول HDL در خون، منجر به بروز عوارض عروقی و مخاطرات ناشی از آن می‌گردد. مقادیر کمتر از 200 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر درخصوص کلسترول کل (مجموع مقادیر انواع مختلف لیپوپروتئین‌ها ازجمله HDL و LDL) مطلوب در نظر گرفته می‌شود. طبیعتاً هرچه این مقدار پایین‌تر باشد، خطر آسیب‌های وارده بر شریان‌ها و ارگان‌های هدف کمتر خواهد بود. کلسترول بالا به میزان کلسترول کل بیشتر از 240 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر اطلاق می‌گردد. اعداد بین این دو مقدار، اعداد مرزی در نظر گرفته می‌شوند. 


آیا تنها مقدار کلسترول کل اهمیت دارد؟

مقادیر به تفکیک هریک از کلسترول‌های بد (LDL) و خوب (HDL) نیز در تعیین پیامدهای متابولیک اختلالات لیپیدی حائز اهمیت است: HDL بالاتر از 40 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر برای مردان و بالاتر از 50 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر در زنان قابل قبول و بالاتر از 60 ایده‌آل محسوب می‌گردد. 

درخصوص LDL نیز مقادیر بالاتر از 160 تحت عنوان کلسترول بالا (هایپرکلسترولمی) در نظر گرفته می‌شود. عدد مطلوب برای لیپوپروتئین‌های با چگالی پایین، در بازه‌ی کمتر از 100 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر قرار دارد و در حدواسط این دو مقدار، کلسترول بیماران عنوان «مرزی» یا افزایش‌یافته را به خود اختصاص می‌دهد. این بدان معنی است که عدم رعایت پرهیزهای غذایی و عدم پایبندی به رژیم‌های دارویی مناسب جهت کنترل اعداد چربی خون، به پیشروی این اختلال به سمت هایپرکلسترولمی شدید و تمام عیار خواهد انجامید.

در نهایت، مجموع غلظت تری‌گلیسیریدهای خون بایستی کمتر از 149 و به‌طور ایده‌آل کمتر از 100 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر باشد. مقادیر بالاتر یا مساوی 150 مطرح‌کننده‌ی هایپرتری‌گلیسریدمی مرزی بوده و بالاتر از 200 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر، تحت عنوان تری‌گلیسرید بالا شناخته می‌شود. مقادیر بسیار بالای تری‌گلیسرید (بالاتر از 400 یا 500 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر) به خودی خود ممکن است عوارض سوئی چون ابتلا به پانکراتیت حاد را به‌دنبال داشته باشد.

کلسترول خون بالا


انواع اختلالات لیپیدی کدامند؟

دیس‌لیپیدمی به انواع اولیه و ثانویه قابل تفکیک است. دیس‌لیپیدمی اولیه ماهیتی ارثی و خانوادگی دارد و در انواع ثانویه، عوامل اکتسابی مانند افزایش سن، ابتلا به دیابت، چاقی مفرط، سیگار کشیدن و رژیم سرشار از چربی‌های مضر که در فرآورده‌های حیوانی به فراوانی یافت می‌شود، منجر به بروز بیماری می‌گردند. 


علائم چربی خون بالا به‌ چه صورت بروز پیدا می‌کند؟

چربی خون بالا (هیپرلیپیدمی) عمدتاً علامت بارزی از خود نشان نمی‌دهد؛ با این حال، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی، مانند بیماری عروق تغذیه‌کننده‌ی قلب (بیماری عروق کرونر)، شریان‌های مغزی (بیماری عروق مغزی) و اندام‌ها (بیماری عروق محیطی) را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. این اختلالات ممکن است به درد قفسه‌ی سینه و سکته‌ی قلبی، سکته‌ی مغزی و دیگر پیامدهای نامطلوب عروقی بیانجامند و بنابراین ضرورت دارد که اختلالات پروفایل لیپید در افراد مبتلا به هیپرلیپیدمی اصلاح گردد. 

مطالعه بیشتر: علائم چربی خون بالا چیست؟


چربی خون بالا چگونه درمان می‌شود؟

سطح لیپیدهای خون تقریباً همواره از طریق رعایت رژیم غذایی مناسب، کاهش وزن، ورزش و داروهای کاهنده‌ی چربی قابل کنترل است. کنترل پروفایل لیپید خون خطر بروز بیماری‌های قلبی و عروقی و متعاقباً وقوع سکته‌ی قلبی و مغزی را کاهش می‌دهد. اصلاح سبک زندگی سنگ بنای درمان انواع اختلالات لیپیدی بوده و به‌سادگی از طریق رعایت رژیم غذایی مورد تأیید پزشک و فعالیت فیزیکی قابل دستیابی است.

در افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی با ریسک‌فاکتورهای مضاعف (مانند دیابت)، LDL باید تا سطح کمتر از 70 الی 80 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر کاهش یابد و در افراد فاقد این ریسک‌فاکتورها در حد کمتر از 100 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر نگاه داشته شود. افراد دیابتی که بیماری زمینه‌ای دیگری ندارند نیز باید مقادیر LDL کمتر از 100 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر داشته باشند. تصمیم درخصوص شروع یا عدم شروع دارو و نیز نوع داروهای مورد نیاز در هر مورد برعهده‌ی پزشک معالج خواهد بود. 


داروهای چربی خون کدامند؟

هریک از داروهای کاهنده‌ی چربی خون از طریق یک مکانیسم منحصر به فرد، اثر خود را اعمال می‌دارند. دسته‌های دارویی موثر در کنترل چربی یا کلسترول خون عبارتند از: استاتین‌ها (مانند آتورواستاتین ) که در کاهش LDL خون موثرند؛ فیبرات‌ها (فنوفیبرات، جم فیبروزیل و...) که از مقادیر تری‌گلیسیرید خون کاسته و سطوح HDL را افزایش می‌دهند؛ ازتیمایب Ezetimibe که از طریق ممانعت از جذب کلسترول از طریق دستگاه گوارش اثر می‌کند؛ کلستیرامین و داروهای مشابه که از از طریق اتصال به اسیدهای صفراوی، جذب کلسترول از غذاها را کاهش می‌دهند و نیاسین یا ویتامین B3 که عمدتاً در موارد مقاوم و هایپرلیپیدمی‌های خانوادگی به کار می‌روند. 


چه زمانی باید آزمایش کلسترول بدهیم؟

دستورالعمل‌های مربوط به غربالگری هیپرلیپیدمی از نظر زمان شروع، تکرار و توقف آزمایشات متغیر بوده و بستگی به نظر پزشک متخصص قلب و عروق خواهد داشت. با این حال عمدتاً غربالگری در مردان بدون ریسک فاکتور از سن 35 سالگی و در صورت وجود ریسک فاکتور بین سنین 20 تا 35 سالگی آغاز می‌شود. در زنان نیز غربالگری از سن 45 سالگی در صورت عدم وجود ریسک فاکتور و از 20 سالگی در افرادی که در خطر بیماری عروق کرونر قلب قرار دارند توصیه می‌گردد. این ریسک‌فاکتورها عبارتند از: ابتلا به دیابت، سابقه‌ی خانوادگی بیماری قلبی در مردان خانواده در کمتر از 50 سالگی یا در زنان خانواده در کمتر از 60 سالگی، سابقه‌ی خانوادگی کلسترول بالای خون و برخورداری از ریسک فاکتورهای بیماری عروق کرونر (سیگار کشیدن، فشار خون بالا و...).

 

کدام فرآورده‌های طبیعی می‌توانند چربی خون را کاهش دهند؟

درمان چربی خون
 

بسیاری از ترکیبات و فرآورده‌های طبیعی از خواص منحصربه‌فرد کاهنده‌ی چربی‌ خون برخورداند. ترکیباتی چون روغن ماهی، پروتئین سویا، سیر و استرول‌های گیاهی که در برخی میوه‌ها، سبزیجات، آجیل‌ها و حبوبات به فراوانی یافت می‌گردند از جمله این درمان‌های خانگی هستند. طبیعتاً درصورت کنترل ضعیف چربی خون با تمهیدات مربوط به تغییر سبک زندگی، تجویز داروهای شیمیایی ضرورت می‌یابد.


نتیجه‌ی درمان چه زمانی مشخص می‌شود؟

فرآیند درمان کلسترول و تری‌گلیسیرید بالای خون فرآیندی زمان‌بر است. گرچه داروهای شیمیایی قادرند به‌سرعت مقادیر چربی خون را پایین بیاورند، اصلاحات صورت‌گرفته در سبک زندگی عمدتاً مستلزم زمان بیشتری (6 تا 12 ماه) بوده و تنها درصورت ممارست و پایبندی به رژیم درمانی نتیجه‌بخش خواهند بود.

 
چگونه از چربی خون بالا پیشگیری نماییم؟

دستیابی و حفظ وزن ایده‌آل و به‌کارگیری رژیم غذایی کم‌نمک و کم‌چربی در کنار فعالیت فیزیکی (در اکثر روزهای هفته به‌مدت حداقل نیم ساعت) منظم مهم‌ترین اقدامات در راستای پیشگیری از افزایش لیپیدهای خون به شمار می‌رود. افراد سیگاری، بایستی سیگار کشیدن خود را ترک نمایند. در افرادی که سابقه‌ی خانوادگی مثبت دارند، تمهیدات پیشگیرانه بایستی با شدت و حدت بیشتر صورت گرفته و در سنین پایین‌تر آغاز گردد. 

 

 

سوالات متداول

  • میزان چربی خون بالا چقدر است؟

    کلسترول بالا به میزان کلسترول کل بیشتر از 240-200 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر اطلاق می‌گردد.

به دنبال دریافت مشاوره از بهترین پزشکان هستید؟

در کوتاه ترین زمان با بهترین پزشکان مشاوره بگیرید.

پیشنهاد بهترین متخصصان
دیدگاه هااینجا محل درج سوالات پزشکی نیست. به این منظور از قسمت مشاوره استفاده کنید.