داکتاپمجله سلامت و پزشکیروانپزشکی و روانشناسیاسکیزوفرنی چیست؟

اسکیزوفرنی چیست؟

30 Dey 99208 بازدید
30 Dey 1399208 بازدید

 

اسکیزوفرنی نوعی بیماری مزمن روانی است. افرادی که به این بیماری دچارند توهماتی را در واقعیت تجربه می‌کنند که اغلب منجر به تصورات نادرست ذهنی می‌شود. هرچند تعیین دقیق این مقدار دشوار است، برآورد می‌شود که یک درصد از جمعیت جهان با این بیماری دست و پنجه نرم می‌کنند. 

باورهای اشتباه در مورد این بیماری فراوان است. برخی افراد فکر می‌کنند که این بیماری شخصیت را چندپاره می‌کند، در صورتی که آن موضوع مربوط به اختلال گسستگی شخصیت می‌باشد که مسئله‌ی متفاوتی است.

اسکیزوفرنی می‌تواند مردان و زنان از هر سنی را درگیر کند. اغلب این بیماری در مردان وقتی که در محدوده جوانی (حوالی بیست‌سالگی) هستند رخ می‌دهد. اما زنان غالباً آن را در حدود سی‌سالگی تجربه می‌کنند. این بیماری روی افکار، احساسات و رفتار تاثیر می‌گذارد، در نتیجه رسیدگی به آن و تلاش برای بهبود حائز اهمیت فراوانی است.

اسکیزوفرنی چه علائمی دارد؟

فرد مبتلا به اسکیزوفرنی ممکن است به دفعات دچار توهم در واقعیت و شنیدن صداهایی غیر واقعی در ذهنش بشود. مانند هر بیماری دیگری، شدت، زمان و بسامد این حمله‌ها می‌تواند متفاوت باشد. این علائم به طور طبیعی تدریجاً کاهش می‌یابند. اما عدم استفاده از داروها، الکل، مواد مخدر و اجتناب از موقعیت‌های تنش‌زا می‌تواند آن را افزایش دهد. 

علائم این بیماری به چهار دسته تقسیم می‌شوند. علائم روان‌پریشی مثبت و منفی برای توصیف بخش بزرگی از این بیماری استفاده می‌شود:

  • علائم مثبت شامل توهم، شنیدن صداهای غیرواقعی، پندارهای پارانوئید یا ادراک، رفتار و باورهای اغراق‌شده یا تحریف‌شده است.
  • علائم منفی به صورت کم شدن قابلیت برنامه‌ریزی، صحبت، ابراز احساسات و لذت بردن به صورت کلی خود را نشان می‌دهند.
  • علائم عاطفی: دسته‌ی سوم علائم مرتبط به نامرتب بودن و سازمان نایافتگی هستند. در این دسته، صحبت کردن و فکر کردن نامرتب و همراه با گیجی رخ می‌دهد. شخص در فکر کردن منطقی دچار مشکل می‌شود و گاهی رفتار عجیب و تکان‌های غیرعادی در اندام خود دارد.
  • علائم شناختی: دسته‌ی چهارم و آخر، فهم اشتباه است. به این شکل که عملکرد فرد در توجه کردن، تمرکز کردن، حافظه و امور درسی افت می‌کند. البته قبل از نتیجه‌گیری قطعی بهتر است پزشک آزمایشاتی انجام دهد تا بیماری‌هایی با علائم مشابه را از حیطه‌ی احتمالات خارج کند.

علائم و نشانه های اسکیزوفرنی شامل موارد زیر است:

  • هذیان
  • توهم
  • اختلال در تفکر
  • عدم انگیزه
  • گوشه گیری اجتماعی
  • عدم پذیرش بیماری
  • بی توجهی به بهداشت شخصی

علائم اسکیزوفرنی

دلایل اسکیزوفرنی

محققان اعتقاد دارند که تعدادی از معیارهای مختلف محیطی و ژنتیکی در ابتلا به اسکیزوفرنی نقش دارند. اسکیزوفرنی گاها بطور ژنتیکی منتقل می‌شود، اما هنوز مشخص نیست که چه ژن‌های خاص یا چه ساختاری از آن‌ها آن را انتقال می دهند. تشویش یا فقر و قرار گرفتن در معرض ویروس یا کمبود مواد مغذی قبل از به دنیا آمدن می‌تواند ریسک ابتلا به بیماری را افزایش دهد. در ضمن ساختار مغز، عملکرد آن و نحوه‌ی ارتباط نوروترنزمیترهای مختلف آن با هم، در افراد اسکیزوفرنیک با افراد دیگر متفاوت است. این تفاوت‌ها ممکن است قبل از به‌دنیا آمدن شکل گرفته باشند و در ترکیب با عوامل محیطی باعث شکل‌گیری بیماری می‌شوند.

انواع اسکیزوفرنی

در گذشته روان‌پزشکان اسکیزوفرنی را به پنج دسته تقسیم می‌کردند:

  • روان‌گسیختگی کاتاتونی (تنهایی و خلل حرکتی)
  • نامرتب (افکار پراکنده)
  • پارانوئید (احساس شک یا تعقیب‌شدگی)
  • ته‌نشینی (اوهام می‌روند ولی انگیزه هم از دست می‌رود)
  •  اسکیزوافکتیو (ترکیب با اختلال دیگری مثل افسردگی ماژور یا دوقطبی)

امروزه دیگر این پنج دسته کاربردی ندارد و گفته می‌شود که اسکیزوفرنی یک طیف گسترده است که این‌ها نیز جزئی از آن هستند. اسکیزوفرنیفرم به حالتی گفته می‌شود که در آن اسکیزوفرنی کمتر از شش‌ماه به طول می‌انجامد. روان‌پریشی اشتراکی زمانی رخ می‌دهد که شخصی سالم، اوهام کسی که بیماری ذهنی‌ای چون اسکیزوفرنی دارد را جذب می‌کند.

تشخیص اسکیزوفرنی

تشخیص این بیماری آسان نیست. روان‌پزشکان برای تشخیص آن ابتدا آزمایش‌هایی را انجام می‌دهند تا احتمال ابتلا به بیماری‌های مشابه را خط بزنند. سپس احتمالاً روانشناس سوال‌هایی در مورد رابطه بیمار با خانواده، دوستان و همکاران می‌پرسد. ممکن است تست شخصیتی هم گرفته شود. عده‌ی زیادی از افرادی که این بیماری را دارند آن را قبول نمی‌کنند. پزشک با با بررسی علائم شخص طی شش ماه گذشته نتیجه‌گیری می‌کند. شخص باید حداقل دو عدد از علائم اصلی را که لزوما شامل هذیان یا پندار اشتباه شوند را داشته باشد.

درمان اسکیزوفرنی

درمان اسکیزوفرنی

روش درمان قطعی برای اسکیزوفرنی وجود ندارد ولی با استفاده از دارو ممکن است علائم آن کاهش پیدا کند و همچنین روش‌های روان‌درمانی‌های از جمله CBT می‌توانند موثر واقع شوند. بخش دیگری از پروسه‌ی درمان می‌تواند شامل حمایت‌های اجتماعی از خانواده و دوستان باشد. مدیریت شخصی و تلاش برای کنترل فردی و حفظ روند عادی زندگی و برنامه‌های مفرح و حتی حفاظت از سلامت فردی در بهبود این بیماری تاثیر فراوانی دارند. 

شخص باید از الکل و مواد مخدر فاصله بگیرد چرا که ممکن است علائم را تشدید کنند. بهتر است که راه تماس با مرکز بهداشت روانی خویش را همراه داشته باشد و از موقعیت‌های تنش‌زا و شرایطی که وی را مشوش می‌کنند دور بماند.

 با تشخیص متخصص روانپزشک و درمان مناسب می توان اسکیزوفرنی را کنترل و از تشدید عوارض آن جلوگیری کرد.

دارو های ضد اسکیزوفرنی

داروهایی که برای اسکیزوفرنی استفاده می‌شود غالباً همان داروهای آنتی سایکوتیکی هستند که برای مقابله با علائم روان‌پریشانه‌ی این بیماری مورد استفاده قرار می گیرند.درمان اولیه این بیماری با دارو انجام می شود که می تواند علائمی مانند توهم و هذیان را در بیمار کاهش دهد. مبتلایان به اسکیزوفرنی در اکثر موارد نیاز به درمان طولانی مدت دارند بطوریکه حتی پس از برطرف شدن علائم نیز باید درمان دارویی خود را ادامه دهند در غیر این صورت امکان برگشت مجدد بیماری وجود دارد. همچنین افراد با روان درمانی می توانند کنترل بهتری بر رفتار و افکار ناخوشایند را مدریت کرده و روابط اجتماعی خود را بهبود ببخشند.

سوالات متداول

  • تفاوت اسکیزوفرنی و شیزوفرنی چیست؟

    شیزوفرنی، به معنی انفصال ذهن، توسط یوژن بلولر سوئیسی در سال 1910 نام‌گذاری شد. این کلمه از ترکیب کلمه‌ی یونانی skhizein به معنی انفصال و phrēn به معنی قلب یا ذهن به وجود آمده است. این کلمه در انگلیسی و بسیاری از زبان‌های دیگر به صورت اسکیزوفرنیا و اسکیزوفرنی تلفظ می‌شود. تفاوت خاصی در تلفظ وجود ندارد و هنوز افراد مختلف در این موضوع به نظر جامعی نرسیده‌اند.

  • آیا سوء مصرف مواد می‌تواند منجر به اسکیزوفرنی شود؟

    مستقیما نه، اما ریسک را بالا می‌برد. کوکائین، آمفتامین، ماریجوانا و ال‌اس‌دی ممکن است ظهور علائم افراد مستعد را تحریک کنند.

  • آیا کودکان نیز به اسکیزوفرنی مبتلا می‌شوند؟

    سکیزوفرنی معمولا در اواسط تا اواخر بیست‌سالگی رخ می‌دهد. رخ دادن آن زیر سیزده سال دور از ذهن است.

  • چرا شوک درمانی برای درمان اسکیزوفرنی استفاده می‌شود؟

    این روش باعث می‌شود شخص آرام‌تر و ملایم‌تر برخورد کند.

  • آیا بیماران اسکیزو باید بستری شوند؟

    در اغلب موارد نیازی نیست، اما اگر بیمار تمایل به خودکشی داشته باشد یا بیماری‌اش حاد باشد ممکن است لازم شود.

به دنبال دریافت مشاوره از بهترین پزشکان هستید؟

در کوتاه ترین زمان با بهترین پزشکان مشاوره بگیرید.

پیشنهاد بهترین متخصصان
دیدگاه هااینجا محل درج سوالات پزشکی نیست. به این منظور از قسمت مشاوره استفاده کنید.