تفسیر جواب آزمایش خون CBC

 

شمارش كامل سلولهاي خون، آزمايشي كلي و ساده است كه از بسياري حالات سلامت و بيماري‌ها تأثير مي‌پذيرد و به همين دليل، نمايانگر نسبتاً خوبي از وضع كلي سلامت بدن است. در اين آزمايش تعداد سلولهاي مختلف خوني شمارش مي‌شوند.تفسير باليني آزمايش ( CBC )

 معمولاً آزمايش CBC  شامل اجزاي زير است: 

Hb, Hct, RBC count, WBC count, platelet, MCV, MCH, MCHC, RDW  

ميزان طبيعي MCV = fl 96-80 اســـــــــــت

نحوه اندازه‌گيري MCV : دستگاههاي هماتولوژي حجم تعداد زيادي از RBC ها را اندازه‌گيري کرده و ميانگين آنها را محاسبه مي‌‌نمايند.   

اگر DF منفي بود تالاسمي و اگر مثبت بود فقر آهن است.

RDW بطور نرمال زير 15% است، هرگاه ميزان آن بالا رود نشان دهنده آنيزوسيتوز  است.  

وقتي در جواب  بيمار ( Report sheet ) هيپوکروم ميکروسيتيک آنمي وجود داشته باشد، دو تشخيص افتراقي داريم :  

1.  آنمي فقر آهن  
2.  تالاسمي مينور  

حال اگر RDW بالا باشد (بيشتر از 15%)، به نفع فقر آهن و اگر پايين باشد به نفع تالاسمي مينور است.  

در برخي مقالات RDW بالا بعنوان يک اخطار اوليه است براي شروع يک آنمي فقر آهن.  

1. اگر RDW بين 18-15% باشد، آنيزوسيتوز 1 + است.  
2. اگر RDW بين 22-18% باشد، آنيزوسيتوز 2 + است.  
3. اگر RDW بيش از 22% باشد، آنيزوسيتوز 3 + است.  

•  حال اگر MCV بالا باشد و RDW هم بالا باشد يعني اينکه : 1- RBC ها ماکروسيتيک هستند 2- اختلاف در اندازه‌ها هست. چه تشخيص افتراقي مطرح مي‌شود؟ جواب: آنمي مگالوبلاستيک.   

•  حال اگر MCV بالا ولي RDW طبيعي بود، يعني اينکه: 

 RBC  -1ها ماکروسيتيک هستند 

  2- اختلاف در اندازه ندارند. چه تشخيص‌هاي افتراقي مطرح مي‌شود؟

•  يکي از شاخص‌هاي کمبود آهن کاهش MCHC است و ما در هر بيماري که MCHC را پايين ديديم، بايد به فکر آنمي فقر آهن بيافتيم و هر گاه MCHC بالا بود، بايد به فکر spherocytosis باشيم.  

MPV :2 حجم متوسط پلاکتي ميزان نرمال: 7.2-11.1 fl  

براي تفسير MPV بايد هميشه شمارش پلاکتي را در نظر بگيريم.   

ميزان نرمال شمارش پلاکت: 400000- 150000  

 تفسير MPV

الف) حالت اول: PLT بالا، MPV پايين: در برخي بيماري‌ها مثل بيماري‌هاي کلاژن واسکولار و برخي نئوپلاسم‌ها مثل کانسر Breast ، بيماري هاچکين 2 و برونکوژنيک کارسينوما 3 و برخي نئوپلاسم‌هاي مخفي اين حالت ديده مي‌شود.  

ب) حالت دوم:  PLT بالا، MPV بالا: اين حالت معياري براي بيماري‌هاي ميلوپرليفراتيو مثل CML ، ميلوفيبروز، PVC ، Essential thrombocytemia مي‌تواند باشد.  

در اين بيماري‌ها پلاکت‌ها به علت نقص در stem cell بزرگ، غول‌آسا و داراي کمبود گرانول ( Hypogranular)  مي‌شوند و در لام بصورت توده‌هاي بزرگ همراه با پاهاي کاذب ديده مي‌شوند.  

پ)حالت سوم: PLT پايين، MPV بالا: (يعني thrombocytopenia ) مثــــــــلاُ PLT= 70/000 و MPV= 16 fl  

مثال شايع اين حالت:  

از بين رفتن پلاکت‌ها در خون محيطي مثل ITP 4 که مگاکاريوسيت‌ها پلاکت‌هاي جوان را که size بزرگتري دارند، به خون محيطي مي‌‌فرستند.

بيماري برنارد سولوئر 5 (داراي خونريزي و ترومبوسيتوپني ارثي).  

ت)حالت چهارم: PLT پايين، MPV پايين يا نرمال: که در اين حالت مغز استخوان تنبل است و نمي‌تواند پلاکت کافي بسازد مثل آنمي آپلاستيک. کلاً در بيماري که ترومبوسيتوپني دارد، دو بيماري در تشخيص افتراقي بيشتر مطرح است و MPV به مادر تشخيص کمک مي‌کند:  

الف) ITP

ب) آنمي آپلاستيک  

يعني اگر MPV بالا بود، به نفع ITP است.

اگر MPV نرمال يا پايين بود، به نفع آپلاستيک آنمي است.  

PDW : معياري است که کوچک يا بزرگ بودن پلاکت‌ها را به ما نشان مي‌دهد.

 

موارد کاهش کاذب:لخته شدن،Smudge cell، داروها و عوامل سرکوبگر ايمني،افزايش اوره خون(uremia plus).

موارد افزايش کاذب:کرايوگلوبولين،کرايوفيبرينوژن،کربوکسي هموگلوبين (بيش از 10%)، هموليز(in vitro)، افزايش شمارش گلبول هاي سفيد به بيش از 50000 در هر ميکرو ليتر،هپارين،هيپربيليروبينميا،ليپميا،پروتئين هاي مونوکلونال.

موارد کاهش کاذب:لخته شدن،سولف هموگلوبين.

موارد افزايش کاذب:کرايوگلوبولين،کرايوفيبرينوژن، پلاکت غول پيکر، افزايش شمارش گلبول هاي سفيد به بيش از 50000 در هر ميکرو ليتر،هايپر گليسمي بيش از 600 در هر ميکروليتر. 

موارد کاهش کاذب:آگلوتيناسيون، لخته شدن، هموليز(invitro)، گلبول هاي قرمز ميکروسيت.

موارد افزايش کاذب:گير افتادن پلاسما بين گلبول هاي قرمز،کاهش سديم خون.

موارد کاهش کاذب:EDTAاضافي، هموليز(in vitro)،افزايش سديم خون.

در پارامتراندازه گيري MCV

موارد افزايش کاذب:آگلوتيناسيون، افزايش شمارش گلبول هاي سفيد به بيش از 50000 در هر ميکرو ليتر، هايپر گليسمي،کاهش يافتن قابليت تغيير شکل (RBC (Reduced red cell deformability.

موارد کاهش کاذب:کرايوگلوبولين،کرايوفيبرينوژن، پلاکت غول پيکر، هموليز(in vitro)، گلبول هاي قرمز ميکروسيت،گلبول قرمز متورم(swollen redcell).

در پارامتراندازه گيري MCH

موارد افزايش کاذب:افزايش شمارش گلبول هاي سفيد به بيش از 50000 در هر ميکرو ليتر،افزايش هموگلوبين کاذب،کاهش RBCکاذب.

موارد کاهش کاذب:کاهش هموگلوبين کاذب،افزايش RBC کاذب

در پارامتراندازه گيري MCHC

موارد افزايش کاذب:اتوآگلوتيناسيون، لخته شدن، هموليز(invitro)، افزايش هموگلوبين کاذب،کاهش Hctکاذب.

موارد کاهش کاذب:افزايش شمارش گلبول هاي سفيد به بيش از 50000 در هر ميکرو ليتر، کاهش هموگلوبين کاذب،افزايش Hctکاذب.

در پارامتر شمارش پلاکت ها:

موارد افزايش کاذب:کرايوگلوبولين،کرايوفيبرينوژن، هموليز(in vitro& in vivo)، گلبول هاي قرمز ميکروسيت،انکلوزيون هاي گلبول قرمز،قطعات گلبول هاي سفيد.

موارد کاهش کاذب: لخته شدن، پلاکت غول پيکر، تجمع پلاکت ها،پديده اقماري پلاکت ها.