0
داکتاپمجله سلامت و پزشکیدیابتعوارض دیابت بارداری بر مادر و جنین

عوارض دیابت بارداری بر مادر و جنین

18 Bahman 99208 بازدید
18 Bahman 1399208 بازدید

 

عوارض دیابت بارداری بر مادر و جنین

بارداری بطور کلی فرایندی پیچیده و حساس است که باعث تغییرات بسیاری در عملکرد اندام های بدن مادر می شود. در این میان برخی تغییرات به دلایل مختلفی مانند چاقی، زمینه ارثی، سن بالا، میکروارگانیسم ها، اختلالات هورمونی و… پیشرفت کرده و اختلالات جدی به وجود می آورند.

دیابت بارداری اختلالی است که به دلیل مقاومت بیش از حد بدن مادر نسبت به انسولین و به موجب آن افزایش بیش از حد قند خون (هایپرگلیسمی) ایجاد شده که می تواند بر سلامت مادر و جنین تاثیر بگذارد.

شیوع دیابت بارداری همسو با افزایش دیابت نوع یک و دو به صورت جهانی رو به افزایش است و این اتفاق در کشورهای خاورمیانه بیش از سایر کشورهای دنیا می باشد.

کنترل و درمان به موقع این بیماری با توجه به تاثیراتی که بر سلامت مادر و جنین چه در هنگام بارداری یا پس از آن دارد حائز اهمیت است.

دیابت بارداری در صورتی که به موقع تشخیص داده نشود می تواند عوارض جدی به همراه داشته باشد لذا خانمهای باردار لازم است با علائم دیابت بارداری آشنا باشند و بطور منظم سطح قند خون خود را زیر نظر پزشک متخصص غدد و متابولیسم بررسی کنند. بی توجهی نسبت به علائم و بالا رفتن قند خون برای مدت طولانی میتواند منجر به مشکلات جدی شود. مانند ریسک ابتلا به دیابت نوع 2 در مادر(چند سال بعد) و جنین (در بزرگسالی) افزایش می دهد.

 

عوارض دیابت بارداری برای مادر

مطالعه بیشتر: چگونگی و روشهای تشخیص دیابت بارداری

عوارض دیابت بارداری برای مادر

  • به علت افزایش مایع آمنیوتیک، احتمال پارگی کیسه آب افزایش یافته و مادر را با خطر زایمان زودرس مواجه می کند.
  • مادرانی که به دیابت بارداری مبتلا می شوند، بیش از سایرین در ریسک انجام سزارین قرار می گیرند. یکی از دلایل آن می تواند آن باشد که کودک مادران مبتلا به دیابت بارداری، بزرگ‌تر از کودکان دیگر هستند (ماکروزومی) و به منظور جلوگیری از داشتن زایمانی سخت، عمل سزارین انجام می شود.
  • مسمومیت بارداری که با نام‌های اکلامپسی و پره‌اکلامپسی شناخته می شود (افزایش فشار خون، حملات تشنجی) می تواند از عوارض دیابت بارداری باشد که مادر را در سه ماهه دوم و سوم درگیر می کند.
  • از آنجایی که دیابت بارداری در اثر کاهش انسولین و مقاوم شدن بدن نسبت به انسولین به وجود می‌آید، میزان قند خون مادر افزایش می یابد (هایپرگلیسمی) و ریسک ابتلا مادر به دیابت نوع دو در آینده را افزایش میدهد.
  • در اثر افزایش قند خون، کلیه‌ها سعی میکنند تا با دفع بیشتر ادرار به رقیق سازی خون کمک کنند؛ در نتیجه مقداری از گلوکز موجود در خون، در ادرار یافت می شود که به آن گلوکزوری میگویند.
  • نیاز مادر به انسولین پس از زایمان به سرعت کاهش می یابد، زیرا پس از زایمان بدن به حالت نرمال قبل از بارداری برمی گردد و هورمون‌هایی که باعث ایجاد مقاومت نسبی نسبت به انسولین می‌شدند( لاکتوژن جفتی انسان، استروژن، کورتیزول)، به مقادیر نرمال خود برمی گردند و انسولین میتواند به اندازه کافی ترشح شود.
  • عفونت‌های قارچی و باکتریایی به خصوص عفونت‌های ادراری و تنفسی افزایش می یابد.
  • خونریزی بعد زایمان در مادران دیابتی شایع‌تر است.
  • جنین ماکروزوم (جنین با جثه بزرگ) در مادران دیابتی موجب زایمان مشکل و صدمه به کانال زایمان ( بخصوص به هنگام سخت شدن و گیر کردن شانه در کانال زایمانی یا همان دیستوشی شانه) می شود.

 

عوارض دیابت بارداری برای نوزاد

 همچنین بخوانید: قند خون بارداری باید چند باشد؟

عوارض دیابت بارداری بر جنین

مقدار اضافی قند خون مادر، از طریق جفت به جنین میرسد. جنین این حجم اضافی از قند خون را درک میکند و در مقابل بدنش برای کاهش این مقدار، واکنش‌های نشان می دهد.

  • کاهش قند خون: افزایش قند خون در مادر باعث عبور مقادیر زیادی گلوکز از جفت به جنین میشود. از آنجا که انسولین مادر از جفت عبور نمی کند، جنین در مقابل گلوکز زیادی که دریافت می کند، انسولین بیشتری تولید می کند. بعد از زایمان و قطع ارتباط خونی مادر و جنین، میزان انسولین کودک همچنان بالا است و باعث کاهش قند خون جنین می شود و هایپوگلایسمی گذرا (کاهش قند خون) به خصوص در 2 ساعت اول تولد ایجاد میشود.
  • ماکروزومی: هنگامی که قند زیادی در اختیار جنین قرار میگیرد، بدن جنین بخشی مورد نیاز خود را مصرف می کند و بخش اضافی را باید کاهش دهد. گلوکز اضافی در بدن نوزاد به بافت چربی تبدیل می شود و باعث بزرگ شدن اکثر ارگان‌های بدن جنین به جز مغز می شود و این در حالی است که دستگاه‌های بدن جنین نارس است که به این عارضه ماکروزومی می گویند.
  • سندرم دیسترس (زجر) تنفسی (RDS): این سندرم در نوزادان دیابتی بیشتر دیده میشود. سورفکتانت ماده‌ایست که از سلول‌های دیواره ریه ترشح و تنفس و عملکرد ریه‌ها را آسان‌تر میکند. در دیابت بارداری، به دلیل افزایش سطح قند خون جنین، ترشح این ماده به تعویق افتاده و درنتیجه نوزاد به سختی نفس می کشد.
  • ناهنجاری(آنومالی)های مادرزادی: افزایش قند ناهنجاری‌های شدیدی را در جنین مادران دیابتیک تا 3 برابر افزایش می دهد که شایع‌ترین آن‌ها ناهنجاری‌های قلبی، سیستم عصبی مرکزی (CNS)، گوارشی (GI)، تناسلی – ادراری و اسکلتی میباشد. بیشترین شانس ایجاد این آنومالی‏ ها، زمانی است که این اندام‌ها درحال شکل‌گیری هستند (هفته سوم تا ششم).
  • آسیب‌ به نوزاد حین زایمان:  به دلیل آنکه نوزاد مادر دیابتی از دیگر نوزادان مادران غیر دیابتی جثه و اندام‌های بزرگ‌تری دارد، هنگام زایمان و خروج از کانال زایمانی دیستوشی شانه و گردن (سخت شدن شانه و گردن و گیر کردن در کانال زایمانی) می تواند اتفاق بیفتد و زایمان را سخت‌تر و دردناک‌تر کند.
  • سقط جنین: اگر دیابت مادر کنترل نشده باشد میزان مرگ جنین افزایش می‌یابد. میزان مرگ جنین در اثر ماکروزومی، صدمه به هنگام زایمان و دیستوشی شانه بیشتر است.

 

سخن آخر

در کنار عوارض نرمال بارداری، نیاز است عوارضی که دیابت بارداری می تواند برای مادر و جنین در هنگام و پس از بارداری به وجود آورد، مورد توجه قرار گیرد و اقدامات لازم در جهت پیشگیری از این عوارض در زمان مناسب صورت گیرد.

 

به دنبال دریافت مشاوره از بهترین پزشکان هستید؟

در کوتاه ترین زمان با بهترین پزشکان مشاوره بگیرید.

پیشنهاد بهترین متخصصان
دیدگاه هااینجا محل درج سوالات پزشکی نیست. به این منظور از قسمت مشاوره استفاده کنید.