0
داکتاپمجله سلامت و پزشکیدیابتچگونگی و روش‌های تشخیص دیابت بارداری

چگونگی و روش‌های تشخیص دیابت بارداری

12 Bahman 99248 بازدید
12 Bahman 1399248 بازدید


مادران باردار ممکن است قبل از حاملگی ، مبتلا به برخی بیماری‌های داخلی باشد یا طی حاملگی به این بیماری‌ها مبتلا شود. در هر صورت همراه بودن حاملگی با بیماری ، مادر و جنین را در خطر بیشتری قرار می دهد. دیابت از شایع‌ترین بیماری های غدد است که به علت اختلال در سوخت و ساز کربوهیدرات‌ها و قند خون (گلوکز) ایجاد شده و به دسته‌های دیابت نوع یک ( دیابت وابسته به انسولین IDDM)، دیابت نوع دو (دیابت غیر وابسته به انسولین NIDDM) و دیابت بارداری (GDM) تقسیم میشود.

دیابت بارداری 

به طور کلی غلظت قند خون مادر در بارداری کاهش می یابد به طوری که قند خون ناشتا به mg/dl 70-80 میرسد ولی بعد از غذا قند خون مادر به مدت بیشتری بالا می‌ماند که این بالا بودن قند خون ناشتا به علت مقاومت به انسولین است. افزایش استروژن و پروژسترون باعث افزایش فعالیت سلول‌های پانکراس و ترشح بیشتر انسولین تا 2 یا 3 برابر می شود. 

این تغییرات (افزایش قند و افزایش انسولین بعد از مصرف غذا) در جهت تامین انرژی برای جنین است و تحت تاثیرهورمون‌ها به خصوص هورمون لاکتوژن جفتی انسان (HPL) قرار دارد. در صورتی که این افزایش قند در مادر دچار اختلال شود و به طور غیر طبیعی افزایش یابد، دیابت بارداری نام دارد.

همچنین بخوانید  : قند خون بارداری باید چند باشد؟

انواع دیابت بارداری

  1. دیابت آشکار: بیمار قبل از بارداری، دیابت داشته است.
  2. دیابت بارداری: اولین بار در بارداری تشخیص داده میشود.

دیابت بارداری بیشتر مربوط  به اواخر بارداری است و هایپرگلایسمی (افزایش قند خون) که در سه ماهه اول ایجاد میشود معمولا به دیابت آشکار بر می گردد.

 

فاکتورهای موثر بر افزایش ریسک دیابت بارداری 

عواملی وجود دارد که با دارا بودن آنها فردی مستعد تر برای ابتلا به دیابت بارداری خواهید بود. همینطور در تشخیص دیابت بارداری در خانه می توان از این علائم استفاده کرد.برخی از این عوامل مستعد کننده عبارتند از:

  • اگر بالای سی سال سن دارید (البته در افراد زیر 30 سال هم این بیماری دیده شده ولی درصد آن کمتر است)
  • اضافه وزن (BMI=25-30)، چاقی (BMI=30-35)، چاقی مفرط (BMI=35-40)، چاقی مرضی (BMI>40)
  • سابقه خانوادگی دیابت
  • سابقه ماکروزومی (جنین بزرگ)
  • سابقه داشتن دیابت در بارداری‌های گذشته
  • سابقه جنین مرده و یا زایمان زودرس
  • سندرم تخمدان پلی‌کیستیک

bmi شاخص تناسب اندام هر فرد در واقع رابطه بین قد و وزن آن فرد می باشد که نسبت سلامتی از لحاظ وزن  را مشخص میکند.

تشخیص دیابت بارداری

تشخیص دیابت قبل از بارداری 

تشخیص دیابت بارداری همانند انواع  دیگر دیابت انجام می شود. دیابت ها معمولا به وسیله انجام تست های تشخیصی مشخص می شوند که ما در اینجا به دو آزمایش که به وسیله آن ها می توان دیابت را قبل از بارداری تشخیص داد اشاره می کنیم :

  • قند خون پلاسما در حالت ناشتا (FPG): در صورتی که قند خون ناشتا پایین‌تر از 100 باشد، فرد سالم، مساوی و بیشتر از 126 مبتلا به دیابت و افراد بین 100 تا 125 هم مستعد به ابتلای دیابت شناخته میشوند.
  • آزمایش A1C: این تست میانگین قند خون شما را در دو تا سه ماه گذشته اندازه می‌گیرد و نیازی به ناشتا بودن ندارد. در این تست اگر نتیجه آزمایش دیابت بارداری کمتر از 5/7 باشد فاقد دیابت، بین 5/7 تا 6/4 مستعد دیابت و بالاتر از 6/4 دارای دیابت هستید.

 

آزمایش غربالگری دیابت بارداری

الف) روش تک مرحله‌ای: این روش توسط اتحادیه دیابت آمریکا توصیه شده ولی در سال 2014 روش دو مرحله‌ای را جایگزین آن کرد.

در این روش پس از 8 ساعت ناشتا بودن، ابتدا یک نمونه خون ناشتا گرفته میشود، سپس 75 گرم گلوکز به صورت محلول نوشیده میشود. پس از یک و دو ساعت از بیمار نمونه خون گرفته میشود. در صورتی که یکی از حالت‌های زیر را داشته باشید، دیابت شما محرز است:

  • قند ناشتای خون بزرگ‌ تر از 92 میلی‌گرم (91 و پایین‌تر فاقد دیابت)
  • قند یک ساعته بزرگ‌تر از 180 میلی‌گرم
  • قند خون دو ساعته بزرگ‌تر مساوی 153 میلی‌گرم

ب) روش دو مرحله‌ای: این روش توسط اتحادیه دیابت آمریکا (ADA) توصیه شده است. تمام خانم‌های باردار بین هفته‌های 24 تا 28 بارداری باید تست غربالگری دیابت را انجام دهند (حتی در افراد مستعد زودتر انجام میشود). 

مرحله یک: تست چالش گلوکز Glucose Challenge Test [GCT]

این تست را میتوان در هر زمانی از روز بدون توجه به آخرین وعده غذایی مصرف شده انجام داد (نیازی نیست ناشتا باشید). در این تست خانم باردار 50 گرم گلوکز خوراکی را مصرف می کند و یک ساعت بعد قند خون اندازه‌ گیری میشود. در صورتی که نتیجه آزمایش بیشتر و مساوی mg/dl 140 باشد، تست تحمل گلوکز خوراکی سه ساعته (GTT یا 3hO GTT) انجام میشود.

مرحله دو: تست تحمل گلوکز خوراکی Glucose Tolerance Test [GTT]

بعد از سه روز رژیم غذایی مناسب، قند خون ناشتا اندازه‌گیری میشود. سپس 100 گرم گلوکز خوراکی تجویز میشود و قند خون را به ترتیب یک، دو و سه ساعت بعد اندازه میگیرند. اگر از چهار حالت زیر، حداقل دو نمونه قند خون بیش از حد طبیعی باشد، دیابت بارداری تشخیص داده میشود.

  • گلوکز ناشتای پلاسما مساوی یا بیشتر از   ۹۵میلی‌گرم
  • گلوکز یک ساعته مساوی یا بیشتر از ۱۸۰ میلی‌گرم
  • گلوکز دو ساعته مساوی یا بیشتر از ۱۵۵ میلی‌گرم
  • گلوکز سه ساعته مساوی یا بیشتر از ۱۴۰ میلی‌گرم
  • دو تفاوت اصلی مرحله یک و دو در این است که مرحله یک نیازی به ناشتا بودن ندارد. در مرحله یک 75 گرم و مرحله دو 100 گرم گلوکز استفاده میشود.

غربال گری برای دیابت بارداری

 

عوارض دیابت بارداری 

دیابت بارداری در صورتی که کنترل نشود و مورد بی‌توجهی قرار گیر میتواند عوارض فراوانی بر مادر و جنین بگذارد. افزایش احتمال مسمومیت حاملگی (پره‌اکلامپسی و اکلامپسی) تا 4 برابر، شیوع عفونت‌های واژن، مثانه و پوست، صدمه دیدن کانال زایمانی و داشتن زایمانی سخت و دردناک، افزایش احتمال عمل سزارین، غلیظ شدن و افزایش مایع آمنیوتیک که به پارگی کیسه آب ختم می شود، خونریزی بعد از زایمان از عوارضی هستند که میتوانند مادر را درگیر کنند.

از شایع‌ترین عوارضی که جنین را درگیر میکند میتوان به ماکروزومی (بزرگی جنین)، افزایش احتمال سقط و نارس بودن جنین، سندرم زجر تنفسی (RDS)، هایپوگلایسمی بعد از تولد (کاهش قند خون) اشاره کرد. همچنین دیابت بارداری میتواند ناهنجاری‌های مادرزادی مانند بیماری های قلبی، سیستم اعصاب مرکزی، گوارشی، تناسلی – ادراری و اسکلتی را تا 3 برابر افزایش دهد.

دیابت بارداری احتمال ابتلا به دیابت نوع دو را در مادر و جنین افزایش میدهد.

 

درمان دیابت بارداری 

درمان دیابت بارداری به میزان قند خون شما در طول روز بستگی دارد. در صورتی که سطح قند اختلاف زیادی با میزان نرمال نداشته باشد، درمان دیابت بارداری به وسیله رژیم غذایی و ورزش اساس درمان دیابت بارداری است. رژیم غذایی مناسب جهت پیشگیری از عوارض بیماری مانند ماکروزومی و کنترل قند خون ضروری بوده و برای هر فرد متفاوت است. ورزش‌های سبک و هوازی در دوران بارداری در کاهش سطح قند خون در حالت ناشتا و بعد از غذا موثر است.

گلوکز میتواند به راحتی از جفت عبور کند و به جنین برسد در صورتی که انسولین قادر به عبور از جفت نیست.

اما در صورتی که سطح قند خون شما اختلاف زیادی با سطح نرمال دارد، در کنار رژیم غذایی و ورزش، میتوان از انسولین به صورت سرنگ، قلم و پمپ تزریق استفاده کرد. انسولین میتواند داروی مناسبی برای درمان دیابت بارداری باشد زیرا از جفت عبور نمی کند و به صورت نسبی میتوان دیابت بارداری را کنترل و درمان کرد.

برای درمان دیابت بارداری، دو داروی خوراکی به نام متفورمین و گلی‌بنکلامید وجود دارد. متفورمین با اثر بر کبد، میزان تولید گلوکز کبدی را کاهش میدهد تا انسولین ترشح شده از بدن شما، کارایی بیشتری داشته باشد. متفورمین میتواند از جفت عبور کند و اثر مشابهی در جنین بگذارد. گلی‌ بنکلامید با اثر بر پانکراس (لوزه‌المعده) ترشح انسولین را افزایش میدهد.

 

همچنین بخوانید : درمان دیابت بارداری با انسولین

 

به دنبال دریافت مشاوره از بهترین پزشکان هستید؟

در کوتاه ترین زمان با بهترین پزشکان مشاوره بگیرید.

پیشنهاد بهترین متخصصان
دیدگاه هااینجا محل درج سوالات پزشکی نیست. به این منظور از قسمت مشاوره استفاده کنید.