داکتاپمجله سلامت و پزشکیدیابتدیابت نوع 1 چیست؟

دیابت نوع 1 چیست؟

27 Dey 99169 بازدید
27 Dey 1399169 بازدید

 

دیابت نوع 1 یا وابسته به انسولین زمانی ایجاد می شود که سلول های بتای پانکراس که وظیفه تولید انسولین(هورمونی که باعث جذب قند از جریان خون به درون سلول ها می شود) را بر عهده دارند در اثر حمله سیستم ایمنی بدن از بین می روند. در نتیجه تولید انسولین کم یا به طور کلی متوقف می شود. بدین ترتیب گلوکز موجود در خون نمی تواند وارد سلول ها شده و داخل جریان خون انباشته می شود. همین مساله باعث افزایش مداوم سطح قند خون می شود که اگر به موقع کنترل و درمان نشود می تواند عوارض جدی به همراه داشته باشد.

دیابت نوع 1 به طور ناگهانی و معمولا تا پیش از سی سالگی بروز پیدا می کند. حدود 5% تا 10% از  کل دیابتی ها را مبتلایان به دیابت نوع 1 تشکیل می دهند.

مطاله بیشتر: دیابت یا قند خون چیست و چگونه درمان می‌گردد؟

علائم دیابت نوع 1 چیست؟

مبتلایان به دیابت نوع 1 دارای علائمی مانند موارد زیر هستند:

  • پر ادراری
  • پرخوری و پرنوشی
  • خستگی و ضعف
  • تغییرات ناگهانی در وضعیت بینایی
  • گزگز و بی حسی دست ها و پاها
  • خشکی پوست
  • ترمیم و بهبود کند زخم ها بدن و عفونت های عود کننده
  • از دست دادن ناگهانی وزن
  • تهوع و استفراغ
  • دردهای شکمی

در صورت مشاهده یک یا چند مورد از علائم بالا نیاز است که به پزشک متخصص غدد مراجعه و نسبت به انجام آزمایش برای تشخیص علت و بررسی احتمال دیابت اقدام کنید.

 

علائم دیابت نوع 1

 

تشخیص دیابت نوع 1

در بسیاری از آزمایشهای اولیه خون امکان تشخیص دیابت وجود دارد اما برای تعیین نوع آن بیشتر علائم بالینی مدنظر قرار گرفته می شود. از معیارهای تشخیص دیابت می توان به موارد زیر اشاره کرد:

اندازه گیری قند خون ناشتا:

  • قند خون ناشتا (به مدت 8 ساعت)بالای mg/dl 126
  • قند خون غیر ناشتا بالای mg/dl 200

انجام تست های تشخیصی 

  • GTT (تست تحمل گلوکز خوراکی یا وریدی)
  •  اندازه گیری هموگلوبین گلیکوزیله (میزان گلوکز خون در 3ماه اخیر را نشان می دهد)
  •  آزمایش ادرار(از نظر وجود گلوکز و استون)

 

تشخیص دیابتنوع 1

عوامل ابتلا به دیابت نوع 1

پزشکان هنوز در این مورد که چه عاملی باعث حمله سیستم ایمنی بدن به سلول های پانکراس می شود اطمینان ندارند اما برخی از محققان بر این باورند که محرک های طبیعی باعث این حمله می شوند و ممکن است یک ویروس در دوران حاملگی این مشکل را برای جنین بوجود بیاورد. دیابت نوع 1 در سفیدپوستان بیشتر از سایرین است اما در بین دختران و پسران برابر است.

ژنتیک و تغذیه نیز از عواملی هستنند که در ابتلا به دیابت نوع 1 تاثیر گذارند.

همچنین بخوانید: علائم دیابت که باید حواسمان به آن ها باشد

تفاوت دیابت نوع1و 2

تفاوت اصلی دیابت نوع 1 و 2 این است که در دیابت نوع 1 مقدار انسولین در بدن کم است یا اصلا وجود ندارد. به این دلیل که سلول های پانکراس تخریب شده و توانایی تولید انسولین مورد نیاز بدن را ندارد اما دیابت نوع 2 معمولا به علت مقاومت سلولها به انسولین و عدم کارکرد درست آن ایجاد می شود. هر دو نوع دیابت می تواند منجر به افزایش قند خون فرد شود.

در دیابت نوع یک بیمار وابسته به دریافت انسولین می باشد ولی دیابت نوع دو معمولا با رژیم غذایی مناسب، ورزش و کم کردن وزن و مصرف داروهای خوراکی قابل جبران و کنترل است.

عوارض دیابت نوع 1

از عوارض احتمالی دیابت نوع 1 می توان به کتواسیدوز دیابتی(DKA) اشاره کرد که می تواند منجر به اغما و مرگ شود. در غیاب انسولين کتون‌ها در خون انباشته می‌شود و مقداری از آن‌ها توسط ادرار دفع می‌شود.

وجود مواد کتونی در ادرار یک علامت هشدار است و می‌گوید که دیابت شما از کنترل خارج شده و حالتان در حال بدتر شدن است. تجمع زیاد کتون‌ها برای بدن مضر است و مسمومیت‌ ایجاد می‌کند. به حالتی که در نتیجه‌ي تجمّع زیاد کتون‌ها در بدن ایجاد می‌شود، کتواسیدوز دیابتی (DTA) می‌گویند.از علائم این مشکل می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • درد شکم
  • تهوع و استفراغ
  • وجود کتون در ادرار
  • بوی بد تنفس
  • کاهش فشار خون
  • تنفس کوتاه و عمیق
  • احساس خستگی ممتد

از عوارض دیگر دیابت نوع 1 می توان به موارد زیر اشاره کرد

 آسیب کلیوی: حدود 20 تا 30 درصد افرادی که به دیابت نوع1 مبتلا هستند دچار نفروپاتی دیابتی می شوند. بیشترین احتمال بروز این بیماری بین 15 تا 25سال بعد از ابتلا به دیابت نوع 1 است.

رتینوپاتی: از دیگر عوارض احتمالی دیابت است و به دلیل تغییرات ایجاد شده در رگ‌های خونی رخ می‌دهد. هرچه طول عمر بیماری دیابت بیشتر باشد احتمال شکبیه‌رنجوری دیابتی بیشتر می‌شود. در حدود ۸۰٪ کسانی که حداقل ۱۵ سال دیابت دارند صدمه به عروق شبکیه دیده می‌شود.

آسیب عصبی: نتیجه ی بوجود آمدن این مشکل کاهش حس و خون رسانی به پا است و حتی امکان قطع عضو نیز وجود دارد. همچنین آسیب های عصبی می توانند منجر به مشکلات گوارشی ای مثل حالت تهوع و اسهال و استفراغ شود.

درمان دیابت نوع 1

درمان قطعی دیابت نوع 1 در حال حاضر امری ناممکن است ولی با مدریت و کنترل مداوم قند خون می توان عوارض این بیماری را به حداقل رساند. در ادامه برخی از روش های درمانی دیابت نوع یک را مورد بررسی قرار می دهیم.

درمان دیابت نوع 1 با انسولین

درمان دیابت نوع 1 با انسولین

بیماران مبتلا به دیابت نوع 1 برای کنترل قند خون نیاز به تزریق انسولین دارند. انسولین دارای دو نوع انسانی و حیوانی می باشد. نوع حیوانی آن از پانکراس گاو و خوک بدست می آمد که از سال 1923 در دسترس قرار گرفت و امروزه دیگر تولید و استفاده نمی شود. 

نوع انسانی انسولین از سال 1982 وارد بازار شد و شامل دو نوع انسولین رگولار(شفاف) یا ان پی اچ(شیری) می باشد که به وسیله قلم یا سرنگ تزریق می شوند.


انسولین های مدرن از اواخر قرن بیستم وارد بازار شده اند و به تدریج جایگزین انسولین های انسانی خواهند شد. این انسولین ها از لحاظ عملکرد به انسولینی که به طور طبیعی در بدن ترشح می شوند نزدیکتر هستند. بیشتر انسولین های مدرن با قلم های از قبل پر شده تزریق می شوند که می توانید آنها را از داروخانه تهیه کنید.

انسولین ها از نظر مدت اثر در بدن به 4دسته تقسیم می شوند:

  • سریع الاثر: مسئول کنترل قند خون در زمان مصرف وعده غذایی هستند مثل انسولین لیسپرو ، گلولیزین ، آسپارتات(Novorapid)
  • کوتاه اثر: مسئول کنترل قند خون 30 الی 60 دقیقه بعد از مصرف غذا هستند مثل انسولین رگولار
  • متوسط الاثر: مسئول کنترل قند خون در نیمه شب یا نیمی از روز هستند مثل ان پی اچ(لنت،نوولینN) 
  • طولانی اثر: مسئول کنترل قند خون در یک روز کامل هستند مثل گلارژین(لانتوس) و دتمیر و انسولین های مخلوط مثل انسولین نوومیکس

پیشنهاد مطالعه: درمان دیابت بارداری با انسولین

نکاتی برای تغذیه بیماران دیابت نوع 1

برای کنترل قند خون در کنار استفاده از انسولین نیاز است که رژیم غذایی مناسب نیز حفظ شود . افراد دیابتی نباید از مواد غذایی با سدیم و کلسترول بالا و همچنین قند های ساده مثل نوشابه ها ، آبمیوه های صنعتی ، انواع بستنی ، مربا ، عسل ، قند و شکر ، انواع شیرینی و بیسکویت و کیک و... استفاده کنند.

بیماران دیابتی همچنین باید در مصرف غذاهای نشاسته ای مثل انواع نان ، حبوبات ، برنج حد تعادل را رعایت کنند و در مصرف لبنیات و چربی ها(کره بادام زمینی ، سویا ، آجیل ، روغن مایع ، بادام زمینی) و گوشت و مرغ و ماهی و تخم مرغ نیز زیاده روی نکنند.

فرد دیابتی برای حفظ سلامتی خود چه کارهایی باید انجام دهد؟

  • از برنامه تغذیه ای سالم زیر نظر پزشکان و متخصصان تغذیه استفاده کنید.
  • پاهایتان را هر روز برای یافتن خراش ، تاول ، زخم ، تورم ، قرمزی یا زخم نوک ناخن ها و ناخن های دردناک بررسی کنید.
  • هر روز دندان هایتان را مسواک کنید و نخ دندان بکشید.
  • قند خون خود را هر روز چک کرده و در دفترچه دیابت خود یادداشت کنید.
  • سیگار نکشید.

 

سوالات متداول

  • آیا دیابت نوع 1 ارثی است؟

    عوامل وراثتی در ابتلا به دیابت نوع یک نقش کمی دارند ولی به هر حال ریسک ابتلا در افرادی که در بستگان درجه یک خود سابقه ابتلا دارند بیشتر است.

  • رابطه دیابت نوع 1 و ازدواج چیست؟

    مبتلایان به دیابت فرقی با دیگر افراد جامعه نداشته و این بیماری اختلالی در مسائل زناشویی و روزمره فرد ایجاد نمی کند به جز این مورد که فرد نیاز مداوم به انسولین و رعایت رژیم غذایی خواهد داشت.

به دنبال دریافت مشاوره از بهترین پزشکان هستید؟

در کوتاه ترین زمان با بهترین پزشکان مشاوره بگیرید.

پیشنهاد بهترین متخصصان
دیدگاه هااینجا محل درج سوالات پزشکی نیست. به این منظور از قسمت مشاوره استفاده کنید.